Over De mond niet vergeten!

Bij kwetsbare ouderen verdwijnt sluipenderwijs het vermogen om de mond goed te verzorgen. Ook wordt vaker het tandartsbezoek overgeslagen. Mantelzorgers, thuiszorg, huisartsen, casemanagers en andere professionele begeleiders kennen de risico’s van een slechte mondhygiëne vaak onvoldoende en kunnen handelingsverlegenheid ervaren aangaande de mondverzorging.

Anno 2014 hadden 8 van de 10 ouderen die in een verpleeghuis werden opgenomen een ongezonde mond.

Doelen

Dit project heeft als doel dat adequate mondzorg voor thuiswonende kwetsbare, zorgafhankelijke ouderen over enkele jaren in ons land grotendeels gemeengoed is en dat elke partij daaraan zijn bijdrage levert:

  • Voor huisartsen, casemanagers en andere begeleiders van kwetsbare ouderen is mondgezondheid een vast aandachtspunt in de begeleiding.
  • Kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers weten waarom een goede mondgezondheid belangrijk is en hoe zij daar zelf aan kunnen bijdragen.
  • Binnen de thuiszorg is mondverzorging van kwetsbare ouderen onderdeel van de (na)scholing van verzorgenden en is een item in het zorgplan en de aftekenlijsten.
  • Op lokaal/regionaal niveau is er een passend aanbod van goede mondzorg voor kwetsbare ouderen. Deze bestaat er enerzijds uit dat algemene mondzorgpraktijken meer ‘ouderenproof’ zijn, en anderzijds dat er speciale aanvullende voorzieningen voor geriatrische mondzorg zijn, zoals geriatrische mondzorgpraktijken (ambulant of op vaste locaties) en consultatie- en verwijsnetwerken.
    Gespecialiseerde geriatrische mondzorgpraktijken en ‘ouderenproof’ algemene mondzorgpraktijken hebben de volgende kenmerken:

    • naar buiten tredende preventieve aanpak, door onder meer actieve bewaking van periodieke controles;
    • extra tijd en rust voor de behandelingen;
    • mogelijkheid voor behandeling buiten kantoortijden voor patiënten die begeleid worden door een werkende mantelzorger;
    • instructie aan de mantelzorger en de thuiszorg middels individuele poetsinstructiekaarten en persoonlijke instructies thuis en in de praktijk;
    • kennis en vaardigheden in de omgang en begeleiding van de doelgroep;
    • extra hulpmiddelen voor het behandelen van de doelgroep en een rolstoeltoegankelijke ruimte.
  • Mondzorg voor kwetsbare ouderen is opgenomen in het kwaliteitsbeleid van de relevante landelijke beroeps-, branche-, ouderen- en cliënten/ patiëntenorganisaties en in het contracteerbeleid van zorgverzekeraars.

Met dit driejarig project willen wij hier de condities voor scheppen.

Aanpak

De mond niet vergeten! ontwikkelt helder en attractief voorlichtings- en scholingsmateriaal voor alle betrokken beroepsgroepen en de ouderen en hun naasten. Hierin is niet alleen aandacht voor het belang van goede mondverzorging en de technische aspecten ervan, maar ook voor de emotionele aspecten. Hoe kun je hulp bij de dagelijkse mondverzorging plezierig laten verlopen, bijvoorbeeld.

Daarnaast is er een screenings- en verwijsinstrument waarmee huisartsen, praktijkondersteuners ouderenzorg, casemanagers en thuiszorg de mondgezondheid en de zorgbehoefte van hun kwetsbare oudere cliënten/patiënten kunnen screenen en hen makkelijk kunnen doorverwijzen.

Deze materialen werden uitgetest in drie pilots in de regio’s Amsterdam Banne Buiksloot, Rotterdam Feijenoord en gemeente Hardenberg. In september 2016 kwamen de materialen beschikbaar voor iedereen, met voor elke doelgroep een handreiking voor implementatie en regionale samenwerking,